वेध माझा ऑनलाइन।
राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्षातील दोन्ही गटांच्या संभाव्य एकत्रीकरणाच्या चर्चांदरम्यान राष्ट्रवादी काँग्रेसचे अध्यक्ष शरद पवार यांनी आज आपली भूमिका स्पष्ट केली आहे. “ज्याला कुणाला यायचे असेल त्यांनी आमच्यात यावे, आम्ही कुणाकडे जाणार नाही,” असे सांगत शरद पवार यांनी आपली भूमिका स्पष्टच केली
जून-जुलै २०२३ मध्ये राष्ट्रवादी काँग्रेसमध्ये उभी फूट पडली. २ जुलै २०२३ रोजी अजित पवार यांनी आठ आमदारांसह एकनाथ शिंदे यांच्या नेतृत्वाखालील सरकारमध्ये मंत्री म्हणून शपथ घेतली आणि त्यानंतर पक्षातील दोन गटांचे राजकारण उघडपणे समोर आले. दोन्ही गटांनी पक्ष आणि नेतृत्वावर दावा केला. महाराष्ट्र विधानसभेच्या अध्यक्षांसमोरही दोन्ही बाजूंनी अपात्रतेच्या याचिका दाखल झाल्या.
फेब्रुवारी २०२४ मध्ये निवडणूक आयोगाने अजित पवार यांच्या नेतृत्वाखालील गटाला राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्षाचे नाव आणि ‘घड्याळ’ हे निवडणूक चिन्ह दिले. त्यानंतर शरद पवार यांच्या गटाने ‘राष्ट्रवादी काँग्रेस पार्टी – शरदचंद्र पवार’ या नावाने स्वतंत्र राजकीय वाटचाल सुरू ठेवली. या निर्णयामुळे महाराष्ट्राच्या राजकारणात ‘पवार विरुद्ध पवार’ हा संघर्ष अधिक ठळक झाला.
जानेवारी २०२६ मध्ये अजित पवार यांच्या विमान अपघातातील निधनानंतर त्यांच्या नेतृत्वाखालील राष्ट्रवादीसमोर नव्या नेतृत्वाचा प्रश्न निर्माण झाला. त्यानंतर सुनेत्रा पवार यांची राष्ट्रवादी काँग्रेसच्या अध्यक्षपदी निवड झाली आणि त्या महायुती सरकारमध्ये उपमुख्यमंत्री आहेत. त्यामुळे २०२३ मध्ये अजित पवारांनी सुरू केलेल्या स्वतंत्र राजकीय वाटचालीला आता नवे नेतृत्व मिळाले आहे.
अजित पवारांच्या निधनानंतर राष्ट्रवादी काँग्रेसचे दोन्ही गट पुन्हा एकत्र येणार का, याबाबत राजकीय चर्चांना वेग आला होता. काही काळ दोन्ही बाजूंकडून एकत्र येण्याच्या शक्यतेबाबत चर्चा सुरू असल्याचे वृत्त आले. मात्र शरद पवार यांनी आज या चर्चांवर स्पष्ट भूमिका घेत, त्यांचा पक्ष कुठेही जाणार नसल्याचे सांगितले. उलट इतरांना राष्ट्रवादी काँग्रेसमध्ये यायचे असेल तर त्यांनी यावे, असे त्यांनी स्पष्ट केले.
दरम्यान, महाराष्ट्रात मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांच्या नेतृत्वाखाली भाजप, एकनाथ शिंदे यांच्या नेतृत्वाखालील शिवसेना आणि सुनेत्रा पवार यांच्या नेतृत्वाखालील राष्ट्रवादी काँग्रेस अशी महायुतीची सध्याची रचना आहे. ऑगस्ट २०२६ मध्ये तिन्ही पक्षांनी स्थानिक स्वराज्य संस्थांच्या निवडणुका एकत्र लढण्याचा निर्णय घेतला होता. त्याच वेळी निधीवाटप, महामंडळांवरील नियुक्त्या आणि राजकीय प्रभावाच्या मुद्द्यांवर तिन्ही पक्षांमध्ये मतभेदही समोर आले होते.
महायुतीतील तणाव कमी करण्यासाठी समन्वय समितीची बैठक घेण्यात आली. महामंडळांच्या वाटपासाठी भाजप, शिवसेना आणि राष्ट्रवादीमध्ये ४८:२९:२३ असे प्रमाण निश्चित करण्यात आले, तर जिल्हा नियोजन समितीच्या निधीबाबतही सूत्र ठरवण्यात आले. तिन्ही पक्षांनी सार्वजनिकरीत्या एकमेकांवर टीका न करण्याचा निर्णय घेतला असला, तरी सप्टेंबरमध्ये भाजप आणि शिंदे यांच्या शिवसेनेतील मतभेद पुन्हा चर्चेत आले.
या पार्श्वभूमीवर शरद पवारांचे आजचे वक्तव्य केवळ विलीनीकरणाच्या चर्चेपुरते मर्यादित नसून राष्ट्रवादी काँग्रेसच्या पुढील राजकीय दिशेचा संकेत म्हणून पाहिले जात आहे. एका बाजूला शरद पवार आपल्या पक्षाची स्वतंत्र संघटनात्मक ताकद वाढवण्याचा दावा करत आहेत, तर दुसऱ्या बाजूला सुनेत्रा पवार यांच्या नेतृत्वाखालील राष्ट्रवादी काँग्रेस महायुतीचा घटक म्हणून सरकारमध्ये आहे. त्यामुळे पवार कुटुंबातील राजकीय संघर्ष संपला आहे की नव्या स्वरूपात पुढे जाणार, याकडे महाराष्ट्राच्या राजकीय वर्तुळाचे लक्ष लागले आहे.
